donderdag, juli 13, 2006

Slavernij

Het heeft eeuwen bestaan, en nog steeds op verdoken wijze, eeuwen bestaan doordat de moraal - iets waar het geloof tracht de verantwoordelijkheid over te dragen - het rechtvaardigde. De slavernij heeft er ondermeer voor gezorgd dat de Egyptische piramides tot stand gekomen zijn en heeft tevens gezorgd voor de 1000de kerken die ons landschap ontsieren, een erfenis van een - of misschien wel dé - duistere, onvrije periode uit de geschiedenis. Slavernij als instrument in de machtsuitbreiding, in het behouden van de achterban, maar slavernij ook als valkuil.

Slavernij wordt nergens door het christendom veroordeeld, neen, het wordt zelfs verheerlijkt en (mis/)gebruikt. Het boek gehanteerd door zowel joden als christenen stipt al vrij vroeg aan - Genesis (9:25-27) kan het niet duidelijker omschrijven - dat slavernij niet foutief is. Waarom deze drang naar onderdrukking? Zijn wij mensen niet gelijk? Gelijk in gods ogen, maar niet t.o.v. elkaar, is dat het dan? Qua verdraagzaamheid, zogezegd een bouwsteen van het christendom, kan het tellen.

Kloosters hebben jarenlang (zwarte, blanke, niet-gelovige, gelovige, 'minder ontwikkelde',... ) slaven uitgebuit om de glorie van het christendom te kunnen uitbreiden. Niet enkel kloosters, maar bijna elke geloofsinstantie heeft van dit zogenaamd ‘recht’ gebruik gemaakt om eigen zaak te vergroten. Het is correct dat in die tijd iedereen met een kapitaal meedeed aan deze gruwel, maar van een instantie die beweerd op wetten gebaseerd te zijn – en dus niet vluchtig per periode zijn weg te kiezen – wordt toch verwacht dat men deze ‘kwade geesten’ zou doorzien en het zou veroordelen. Niets is echter minder waar. De kerk stimuleerde niet enkel de open slavernij, maar kwam ook op voor de uitbuiters van de arbeiders – de afgezwakte slavernij, ofwel zelfvervreemding – ten tijde van de tweede encycliek. Arbeiders werden geacht niet te streven naar betere werkomstandigheden en de patroon te gehoorzamen, de enige verdienste voor de arbeider was dat ze als klasse herkend werden. De niet-veroordeling is echter niet enkel een gevolg van deze drang naar expansie, maar is tevens een tegemoetkoming naar de eigen achterban toe.

Het christendom richt zich gedurende de geschiedenis - strategisch gelegitimeerd – (vooral) op de rijke achterban – wat logisch is aangezien deze meer slagkracht (en dus meer potentiële expansie mogelijkheden) bezit. Hoewel men in theorie wel barmhartig is t.o.v. de armen laat men deze, buiten een paar aalmoezen, links liggen. De armen zijn in hun ogen – terecht - nog steeds verwikkeld is in de eigen dagdagelijkse strijd en bezit daarom geen slagkracht. De goedkeuring van slavernij zorgt er dus voor dat het geloof als zoete broodjes verkoopt bij de bovenlaag. Of dacht u echt dat de mensen in die tijd achterlijk genoeg waren om te geloven in een god? Dat is een vaak gemaakte, maar begrijpelijke, fout van velen: de vorige generaties als minderwaardig, dommer en achtergesteld aanschouwen. De adel&co van toen waren absoluut niet (allemaal) geestelijk achtergesteld, verre van zelfs, ze kozen bewust voor het geloof omdat men alles kon verklaren aan de hand van een klein aantal principes die er op de koop toe nog voor zorgde dat hun idealen werden gehuldigd, misschien niet de slimste maar wel een strategische zet.

Het is dus de logica zelve, rational choice, dat de rijke burgers gelovig worden aangezien het geloof hun belangen dient. Maar het was net zo logisch dat de blanken de zwarten onderdrukten om er beter uit te komen, 'correct' kunnen we dit toch niet noemen...

Een derde, niet-onbelangrijk, feit waarom men de slavernij niet verafschuwde ligt in de basis van het geloof zelf - hier ligt de valkuil. Geloof impliceert slaafsheid, slaaf zijn t.o.v. een metafysisch wezen, god, de fictie, atman-brahman en alle andere konsoorten. Indien men de slavernij niet zou legitimeren, zou men dan niet passief zijn eigen zaak verraden? Men zou het gelovig-zijn verwerpen en dat kan niet de bedoeling zijn van een godsvrezende met het hart op de 'goede' plaats. Het geloof zit in de onmogelijkheid om de slavenij in zijn totaliteit verwerpen, men kan het niet verwerpen zonder zich eerst van de eigen slaafse moraal te ontdoen en dus het eigen geloof op te geven. Het geloof is dus echt niet achterlijk, ook niet voorlijk, geloof is een berekend schaakspel - of schaapspel? - gericht op onderdrukking van de een en verheerlijking van de ander. Geloof als marketing, geloof als "coca-cola strategie"-avant la lettre, geloof als agressie.

7 Comments:

Blogger volgeling said...

Het probleem zit niet in het geloof, maar in de mens zelf, die uit zichzelf niet in staat is (en uit zichzelf ook nooit in staat zal zijn), de ander lief te hebben met een volkomen liefde, zoals alleen God in Christus die heeft laten zien. Dat wil zeggen: je leven geven voor de ander. De bijbel zegt in 1 Joh 3:16 'Wat liefde is, hebben we geleerd van [Christus] die zijn leven voor ons gegeven heeft. Daarom horen ook wij ons leven te geven voor onze broeders en zusters.'
Van zo'n Heer(!) wil ik graag een slaaf zijn! Wat een liefde!
Als we geloven in Hem, zijn we één met Hem. In verbondenheid met Hem vallen alle verschillen weg:
'Als u nu met Christus uit de dood bent opgewekt, streef dan naar wat boven is, waar Christus zit aan de rechterhand van God. 2 Richt u op wat boven is, niet op wat op aarde is. 3 U bent immers gestorven, en uw leven ligt met Christus verborgen in God. 4 En wanneer Christus, uw leven, verschijnt, zult ook u, samen met hem, in luister verschijnen.
5 Laat dus wat aards in u is afsterven: ontucht, zedeloosheid, hartstocht, lage begeerten en ook hebzucht – hebzucht is afgoderij –, 6 want om deze dingen treft Gods toorn degenen die hem ongehoorzaam zijn. 7 Vroeger hebt u ook die weg gevolgd en zo geleefd, 8 maar nu moet u alles wat slecht is opgeven: woede en drift, vloeken en schelden. 9 Bedrieg elkaar niet, nu u de oude mens en zijn leefwijze afgelegd hebt 10 en de nieuwe mens hebt aangetrokken, die steeds vernieuwd wordt naar het beeld van zijn schepper en zo tot inzicht komt. 11 Dan is er geen sprake meer van Grieken of Joden, besnedenen of onbesnedenen, barbaren, Skythen, slaven of vrijen, maar dan is Christus alles in allen.' (Kol 3:1-11)

1:58 p.m.

 
Blogger Henk-Jan van der Klis said...

Ik ben nog wel benieuwd waar jij de verheerlijking van slavernij in de bijbel vind.

En in de kerkgeschiedenis lees ik andere aspecten rondom slavernij. Met 2 volumes A history of christianity van Latourette denk ik toch aardige klassiekers in handen te hebben. Wat denk je van:
- verbod op slavernij in 1102
- houding van Quakers en Mennonieten t.o.v. slavernij
- invloed christenen bij verbod in heel Brits rijk en Amerika.

Dat je in de Bijbel slavernij als 'gewoon fenomeen' aantreft, heeft alles te maken met tijd en omgeving. Je treft er met hetzelfde gemak toverij, afgoderij, mensenoffers, braspartijen, overspel, enz. enz. wat allemaal niets afdoet aan de goddelijke normen en waarden (zie bijvoorbeeld de posting van volgeling) die aan ons gelovigen gesteld worden.

6:49 p.m.

 
Blogger BETELJEUGD said...

www.beteljeugd.blogspot.com

10:35 a.m.

 
Blogger ikhebeenmening said...

Beste Henk-Jan van der Klis,

Ik ga volledig akkoord dat er christenen zijn die slavernij verworpen hebben.

Maar het eerst 1000 jaar toestaan, om het dan te verwerpen is toch wel wat 'laat'.

De invloed van christenen bij het verbod in heel het Brits rijk en Amerika is ook niet verwonderlijk aangezien deze landen vrij klerikaal, christelijk zijn.

Het christendom slaagt erin de logica van het selectief lezen perfect te benutten: langs de ene kant verheerlijken ze de onderdanigheid, langs de andere kant verwerpen ze het. Verlies is onmogelijk aangezien ze beide boodschappen verkondigen.

Je kan met en door de bijbel geen eenduidig verhaal neerzetten, wel kan je dmv selectief lezen alles legitimeren.

Groeten Ben

12:11 p.m.

 
Blogger Ben said...

Sorry, ik wilde op de post reageren door te vermelden dat de afschaffing van de slavernij gebeurde doordat christenen ertegen protesteerden, maar zag dat dit reeds vermeld was in bovenstaande discussie.
Je meldt dat christenen de kunst beheersen van het selectief lezen. Ik vraag mij af wat jij zelf doet. Christenen die een fout rechtzetten zijn te laat, omdat het duizend jaar later gebeurd. Was het beter geweest als anderen het hadden gedaan? Of had niemand het moeten doen?! Zo kun je alle kanten op met je eigen redenering. Selectief dus.
Zoals je misschien gemerkt heb ben ik een poosje niet op je blog geweest. Jou reactie op mijn post ben ik steeds meer gaan zien als een uitlokken om hier eens een kijkje te komen nemen. Een aantal keer heb ik gereageerd, misschien blijf ik dat af en toe ook wel doen. Maar eigenlijk heb ik het idee dat ik mijn tijd verdoe.

Het heeft namelijk weinig zin de discussie aan te gaan met iemand die van tevoren al een duidelijk standpunt heeft ingenomen tegen alles wat ik als wezenlijk en belangrijk beschouw, iemand die selectief te werk gaat, met een wel heel eigen bril.

Ik vind het overigens wel grappig hoe je post na post probeert argumenten te bedenken om christendom en kerk zwart te maken. Is dit een vorm van provocatie, de discussie uitlokken? Of is het een uiten van je eigen frustraties? Ik vraag me regelmatig af wat jouw motivatie is voor dit alles. Misschien kun je daar eens iets meer over vertellen.

Overigens: als deze argumenten écht hout zouden slaan, waarom denk je dat ik er nog steeds ben, samen met miljoenen anderen, dat het christendom wereldwijd de snelstgroeiende godsdienst is (zo niet de enige godsdienst waar wereldwijd gezien enige groei te zien valt) en dat er ook in het verleden ontelbare intellectuele zich hebben verdiept in christelijke apologetiek en zelfs anti-christelijke intellectuelen die door hun zoektocht naar argumenten en waarheid tot de conclusie kwamen dat het allemaal waar moet zijn? Je zou je eens moeten verdiepen in boeken van Josh Mc Dowell bijvoorbeeld (Evidence that demands a verdict, om er maar eentje te noemen).
Geloof je nou echt dat ik dom ben, of ontzettend eigenwijs, of echt graag in een sprookje geloof?

10:57 p.m.

 
Blogger ikhebeenmening said...

Beste Ben,

Inderdaad, u heeft gelijk dat de progressieve – a.k.a de meest gehate in eigen kring - christenen voorvechters waren voor de afschaffing van de slavernij. Zoals ik hierboven al heb aangehaald is dat niet verwonderlijk aangezien een groot deel van groepen die enig iets te zeggen hadden in die landen christelijk waren.

Maar zelfs het feit dat slavernij afgeschaft zou zijn door christenen is een argument pro mijn stelling van het 'selectief lezen'. Het grote gevaar van het christendom ligt erin dat je met de bijbel, als gevolg van de grote hoeveelheid tegenstrijdigheden, alles kan legitimeren. Het is mooi dat er sommige christenen de goede zaken uit de bijbel beschermen, maar dat neemt het potentiële gevaar van een te wijd verspreide godsdienst niet weg.

Mijn verwijt gaat dus logischerwijs niet uit diegene die tegen slavernij streden, maar wel naar diegene die het bleven voedden, waaronder een hele boel christenen met het hart op de slechte plaats.

Ik vind het jammer dat je denkt je tijd te verdoen. Mijn doel is dat jij zelf hierover gaat nadenken en zo tot een echte keuze kunt komen. Als je enkel de raad van gelovigen volgt dan ben je omringd door een groep gelijkgezinde en ga je dus nooit verder kijken. Het feit dat je reageert op deze posts betekent dat je er wel over nadenkt en je keer op keer weer kiest voor jouw god en daar heb ik niks op tegen.

Mijn ongenoegen gaat uit naar de uitdragers van het geloof die hun visie willen opdringen aan een grote groepering en dan blijk geven elke daad uit naam van die groepering te doen. Laat ons zeggen dat ik een anarchistische - wat niet gelijk is aan anarchie - visie heb op geloof.

Het feit dat geloof nog steeds op grote schaal beoefend word is mijns inziens ten eerste te wijten aan het feit dat men het geloof aanleert en ten tweede dat het geloof zelf een soort rust brengt, een zekerheid - maar ik kies toch liever voor de vrijheid, als voor die gevangen blindheid.

In feite trekken wij met onze visie uitd(r)aging aan dezelfde kar, maar ik trek gewoon aan de andere kant.

Groeten, Ben

11:52 a.m.

 
Anonymous Anoniem said...

Gegroet makkers ik ben een banaan
ik weet niet wat ik moet schrijven dus..

houdoe he
groetjes de banaan

7:34 p.m.

 

Een reactie plaatsen

<< Home

 

"It ain't necessarily things I believe, it's just stuff I think about." (cf. Rodney Carrington)